Quê tôi nghèo lắm, có lẽ đến bây giờ vẫn còn nghèo. Vùng đất mà con người chỉ có thể bám víu vào thiên nhiên, mặc cho thiên nhiên có bạc đãi, hắt hủi, con người vẫn chất phác mà bám trụ không một lời than vãn.

Vùng đất đó rõ ràng là chẳng thể rời đi nhưng lại chói chang lòng người khi ở lại – Huế. Huế trong tôi là những miền của ký ức, là những gam màu xám xịt, chẳng chịt những mất mát và chia ly. Tất cả làm nên máu thịt, con người của tôi. Nơi mà thiên tai, lũ lụt là những vị khách thường bất chợt ghé thăm – Huế.

Nhớ Huế, là tiếng của chị phát thanh viên dự báo thời tiết, lặp đi lặp lại mỗi ngày nhưng chưa bao giờ thừa thãi: “Hôm nay có mưa, gió giật mạnh cấp 5, 6 …”. Nhớ những vườn mía, vườn rau màu bị bão lũ tàn phá. Chúng xiêu vẹo quằn quại vì những trận mưa gió mùa kéo theo lốc xoáy. Cây cao ngoằn ngoèo, ốm tong teo vì đất khô cằn, ngập nước. Để lại một đôi vai dài chống chọi của ba mạ tôi.

Nhớ Huế, là đầu trần, chân đi đôi dép ngả màu theo ba lên rừng xẻ gỗ. Khác với trung tâm thành phố Huế cổ kính rêu phong, huyện nhỏ của tôi là nơi heo hút, chỉ bạc ngàn một màu xanh của rừng núi. Những người đàn ông bất đắc dĩ cũng chỉ có thể bám vào rừng để nuôi sống gia đình của họ. Vẫn biết là không nên như thế, nhưng rồi người ta vẫn dắt díu nhau đi cưa gỗ trong đêm, đàn ông và có cả đàn bà, xa xa là những cánh rừng bị khai thác. Dưới chân đồi, những đứa trẻ cầm bóng đèn, tay cầm sẵn điện thoại để kịp thời cấp báo, đôi mắt hướng về những bốt kiểm lâm để canh chừng sự an toàn cho ba mẹ chúng…

Nhớ Huế, cứ cách vài hôm lại có đôi vợ chồng dắt díu nhau đi làm ăn xa, lời chào ra đi trong nước mắt, hỏi lí do người ta chỉ cười: “Ở tiếp thì chẳng biết lấy gì mà ăn” rồi quay lưng đi thẳng. Bỏ lại những lời hứa cùng nhau chung tay xây dựng tổ ấm lúc ban đầu. Rồi vài hôm sau, lại có đôi vợ chồng trẻ đưa nhau đến, nhìn con người bình dị nơi đây mà mong rằng sắp tới sẽ được sống những ngày tháng không còn âu lo chen chúc. Rồi chẳng biết tự bao giờ nắng gắt của vùng đất này làm tắt đi nụ cười ban đầu, chỉ còn lại một làn da đen sầm vì cháy nắng, mùi của gió của sương…

Nhớ Huế, những năm xây dựng tuyến đường từ Bắc vào Nam. Mái hiên trước nhà bị gió thổi liêu xiêu mà đã qua bao mùa nắng vẫn chưa thể lợp lại, mạ mở một quán nước ven đường để bán cho những người phụ hồ qua lại kiếm thêm trang trải. Đến những tháng mưa rai rỉ đằng đẵng, khắp nhà đều là xô chậu hứng nước, mạ xin nhận phần công việc nấu cơm cho đội xây dựng tuyến đường vì đứa con nhỏ đang tuổi ăn tuổi lớn. Hết mùa mưa, khi nắng gắt của miền Trung bắt đầu trở lại làm nhạt màu những bộ quần áo cũ kỹ phơi trước nhà thì mạ cũng đi theo một người đàn ông trong đoàn xây dựng. Cũng tuyến đường Bắc Nam đó nhưng bây giờ mạ đã cùng ông ta đi xây tuyến đường khác, xây dựng hạnh phúc khác. Bỏ lại tôi và ba ở khúc giữa cùng với một ngôi nhà ọp ẹp, không khác gì những bộ quần áo bạc màu. Có lẽ cũng vì nắng, mưa mà lòng người đã bạc màu đi chăng?

Nhớ Huế, ngày mưa, là những ngôi nhà nhỏ chìm trong biển nước. Từ trong nhà ra đến đầu sân khắp bốn bề đều là nước. Có những đứa trẻ, bạn tôi, em tôi theo dòng nước đi du hành về một thế giới khác mà chưa kịp nói một lời hứa hẹn. Chúng tôi ngồi trên nóc nhà nhìn mọi thứ dần dần trôi đi trước mắt. Trâu, bò, gà, vịt… cũng không thể chạy nhanh hơn con lũ của miền Trung. Nước lũ không nhiều bằng nước mắt của những mất mát, đau thương…

Nhớ Huế, là những mảng ký ức của nắng mưa làm nhói lên bên ngực trái. Hình ảnh một ngày mưa gió tháng 10, một khúc gỗ to đè lấy ba như ôm ba vào lòng, giữ chặt ba tôi trên mặt đất lạnh, ngổn ngang cây cối. Tiếng hú vọng lại của cánh rừng hoang sơ như đưa tiễn ba trở về với đất, hòa mình với mưa. Người ta nói đó như một sự trả thù của thiên nhiên cho những người phá rừng kiếm sống.

Nhớ Huế, nhớ những con người còn bám trụ ở lại sau những ngày tháng thiên tai hành hạ. Nhớ mùi của khói, nhớ luôn cả tiếng của mưa tí tách mỗi đêm trên mái nhà đã cũ… Sau này khi lớn lên, trốn chạy khỏi Huế, trốn cái quá khứ xám xịt đó, tôi vẫn thường nằm mơ thấy những đêm oằn mình trốn chạy cơn bão. Ba tôi vác cái ti vi chạy trước, tôi ôm sách vở chạy theo sau. Nhớ tiếng nước cứ lõm bõm xối xả bên hiên nhà mỗi đêm. Cùng với tiếng ếch nhái râm ran buồn bã những bản tình ca:

Tình tính tang

có người phụ nữ

bỏ chồng bỏ con đi theo người tình

tang tịch tình tang…

Nguyễn Lộc