Có còn một miền Tây để đi về?
===
Mỗi lần về Việt Nam, tôi đều về Miền Tây…

Ngày xưa, mỗi lần ngoại tôi từ chợ Bạc Liêu ghé lên Cái Dầy thăm nhà tôi, bà mặc áo bà ba bóng sẫm màu, dáng khệ nệ xách theo giỏ xách nhựa có gà mên nhôm, kèm theo đống quà mua lúc sáng sớm. Khi thì chè tào sọn, khi thì bánh ít trần, khi thì đồ chơi nhựa ngoại mua vội ngoài chợ. Tờ mờ sớm, tôi đã nghe tiếng ngoại tôi gọi má ơi ới ngoài sân…

Lúc ấy, nhà tôi ở khu kinh tế mới. Không điện, không nước, chung quanh nhà là ao hồ và vườn cây. Từ ngoài đường quốc lộ vào nhà phải đi qua con đường lầy lội giữa hai cái ao lớn, mùa mưa nước ngập che hết đường đi. Ba tôi lấy vớt xác lục bình đắp lên con đường giữa hai bờ ao, đóng cừ tràm thành bè hai bên để đánh dấu con đường khi nước lũ lên.

Buổi trưa, tôi lẻn qua nhà hàng xóm leo cây bình bác cạnh bờ ao tìm trái vàng thơm lừng chín rục, cưa trúc làm cần câu. Buổi chiều, tôi ra ruộng chân trần, ngực hít căng mùi mạ non giữa ruộng lúa bắt đầu chín. Cuối tuần, tôi lội mương bắt cá lia thia đồng về bỏ vào keo chao vuông, đợi ngày cá lớn đem đá…

Giờ đây, ấp Cái Dầy phát triển thành thị trấn sầm uất. Căn nhà tôi ở năm xưa biến thành chợ Cái Dầy. Tôi về không còn nhận ra bất kỳ chỗ nào là nơi mình từng ở, ngoại trừ con sông Cái Dầy vẫn lục bình trôi lêu bênh, xác trấu nổi phất phơ trên mặt nước. Xa xa vẫn là nhà máy xây gạo xả nước thải đen ngòm xuống sông.

Ngoại tôi đã mất ở Bạc Liêu. Con đường dẫn vào Nhị Tỳ (nghĩa trang) Tàu năm nào đầy sình lầy trong cơn mưa chiều nặng hạt, xe tang ngoại lún đầy không đẩy nổi, hôm nay đã là con đường lớn và khang trang ở thành phố Bạc Liêu. Mả ngoại tôi vẫn nằm im ắng sau ruộng muống và hàng cây bạch đàn. Và sau bao nhiêu năm, cảm giác yên bình vẫn trở về khi ngồi bên mả ngoại…

Giờ đây, miền Tây (Mekong Delta) đó có thể sẽ không còn nữa. Lần tôi về gần nhất, tôi thấy nước lên láng tràn đầy đường quốc lộ 1 ở Vĩnh Long khi thủy triều lên. Tôi thấy nước ngập ở Bạc Liêu khi nước lớn hay có triều cường. Tôi không thấy những cơn ngập này lúc còn ở Việt Nam.

Nước lũ ngập quốc lộ ở miền Tây

Miền Tây đang thay đổi, có thể theo hướng rất xấu.

Nghiên cứu đăng trên Nature cho thấy có thể có sự thay đổi lớn, miền Tây có thể biến mất gần hết vào năm 2050 (1), nếu như mực nước biển tăng do biến đổi khí hậu. Trong một nghiên cứu cứu khác cũng đăng trên Nature, độ cao trung bình của khu vực miền Tây so với mực nước biển chỉ là 0.8m, thay vì 2.6m như chúng ta nghĩ trước đây (2). Có nhiều người tranh luận nước biển không thể dâng cao 2-3 m do biến đổi khí hậu nên miền Tây sẽ bị không ảnh hưởng nhiều. Với các nghiên cứu mới này, chỉ cần nước biển tăng 0.5m hay có triều cường lớn thì gần phân nửa miền Tây bị ngập.

Từ lâu, nhiều người nghĩ miền Tây là vựa lúa lớn, vườn cây trù phú, cá tôm đầy ao, do thiên nhiên ban tặng. Chúng ta cứ mặc nhiên hưởng thự món quà thiên nhiên này cho đến một ngày nhận ra miền Tây mong manh quá.

Tôi đã đi nhiều nơi ở Việt Nam, tôi nhận ra cơ sở hạ tầng miền Tây rất xấu, cả vùng thiếu đường cao tốc và đường nối kết quan trọng. Cả vùng Mekong trông chờ vào các con đường lên Sài Gòn để xuất khẩu hàng hoá. Đầu tư giáo dục thì gần như thấp nhất ở Việt Nam, như thống kê của bài báo “Vựa lúa cá tôm nhiều nhất nhưng hạ tầng cơ sở tệ nhất” tại Việt Nam (3). Cả vùng miền Tây không có một tầm nhìn phát triển tương xứng với tiềm năng.

Miền Tây như cô gái đẹp đang già đi mà vẫn phải làm còng lưng việc cật lực, không được chăm sóc. Đến một ngày, cái đẹp và trù phú của miền Tây chỉ còn là dĩ vãng?

FB Huynh Winn Tran

XIN ĐỪNG BẮN SAU LƯNG

Chiếc cầu dùng để nối hai bờ, thường là sông, nhưng cùng lúc nói lên sự xa cách giữa hai bờ đang cần được nối. Trong thơ và nhạc, chiếc cầu nói lên những cách ngăn tình cảm nhưng nhiều khi cũng là một nơi hò hẹn của hai người.

Nhà thơ Hoài Khanh viết một bài thơ trong đó có hai câu thơ mà giới sinh viên miền Nam trước 1975 ai cũng ngâm nga khi nhớ về một ánh mắt, một nụ cười, một bàn tay ấm: “Ta ngồi lại bên cầu thương dĩ vãng, nghe giữa hồn cây cỏ mọc hoang vu.” Tương tự, nhạc sĩ Phạm Duy khi sáng tác Hẹn Hò cũng than trách “Số kiếp hay sao, không cho bắc cầu, thì xin sông nước sẽ cho gần nhau …”

Khác với trong thơ và nhạc, phong trào dân chủ Việt Nam nhiều năm nay đang bước trên chiếc cầu có cái tên thật buồn và thật dài: cầu hoài nghi.

Một số người kêu gọi trả tự do cho tù nhân lương tâm trước cổng trại tù

Đối với một số anh chị em từng chịu đựng lao tù, đày ải nhiều năm trong nước và khi ra nước ngoài họ bước trên chiếc cầu hoài nghi mang cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng: xa cách và xa lạ. Người cựu tù không chỉ xa cách quê hương, thân thuộc mà khi vừa đặt chân lên xứ người họ còn cảm thấy xa lạ với cả những người yêu mến mình trước đó không lâu.

Người đấu tranh đang sống trong nước cũng vậy. Họ không chỉ đấu tranh chống độc tài đảng trị bằng khả năng giới hạn và điều kiện chật hẹp của mình mà còn phải sống, phải thở không khí hoài nghi chung quanh những người cùng chiến tuyến. Viết với một văn phong nhẹ nhàng họ sẽ bị kết án “thỏa hiệp” hay “đội lốt dân chủ” và viết với một văn phong quyết liệt họ sẽ bị kết án “viết thế mà không bị tù mới thật đáng nghi ngờ.”

Chiếc cầu hoài nghi từ đâu mà có? Muốn biết chuyện CSVN, chắc phải đọc chuyện CSTQ trước. Xây cầu hoài nghi là một trong những nhiệm vụ chính của bộ máy tuyên truyền CS vốn đã có từ thời Lenin.

Các lãnh đạo Trung Cộng từ Mao đến Tập đã từng bước hiện đại hóa việc xây cầu phù hợp với các tiến bộ kỹ thuật. Tập Cận Bình, gốc là một cán bộ tuyên truyền, chi một ngân sách lớn để lèo lái cộng đồng Hoa Kiều qua trung gian của đội quân dư luận viên có mặt tại Mỹ.

Theo tiến trình hình thành của cộng đồng người Hoa tại Mỹ, sau 1949 các cộng đồng người Mỹ gốc Hoa đều ủng hộ chính phủ Đài Loan. Tuy nhiên, dần dần bị đồng tiền mua chuộc và tuyên truyền lôi kéo, họ dần dần chuyển hướng sang ủng hộ Trung Cộng.

Về vật chất, trong một phóng sự điều tra của Bethany Allen-Ebrahimian đăng trên Foreign Affairs ngày 7 tháng 3, 2018, các sinh viên Trung Quốc tham dự các buổi đón tiếp Tập Cận Bình trong chuyến viếng thăm Mỹ của ông ta năm 2015 được trả tiền.

Chân dung một số tù nhân lương tâm tại Việt Nam

Còn ở Việt Nam, năm 2019 là một trong những năm phong trào dân chủ Việt Nam bị đàn áp khốc liệt nhất.

Theo bản tin của trang mạng “Người Bảo vệ Nhân quyền” (vietnamhumanrightsdefenders.net) chỉ “tuần thứ 48 từ ngày 25/11 đến 01/12/2019, Việt Nam kết án 9 người hoạt động với tổng mức án 48 năm tù”. Hiện nay có ít nhất 240 người bị kết án nặng nề và một số khác chưa có thông tin.

CSVN tàn bạo hơn bao giờ hết nhưng không phải vì thế mà cuộc đấu tranh dừng lại. Nhiều khuôn mặt trẻ bằng nhiều cách, đang cố đánh thức thế hệ họ, đồng bào họ đang chìm trong cơn mê dài. Những bản án dài hạn không làm họ chồn chân. Bởi vì, không có nỗi đau nào lớn hơn nỗi đau của dân tộc và không có bản án nào dài hơn sự chịu đựng của trên 90 triệu người dân suốt 44 năm qua.

Khát vọng tự do là khát vọng của con người.

Thật vậy. Một số lớn trong bốn triệu người dân Miến Điện tham gia cuộc biểu tình chống chế độ độc tài Ne Win ngày 8 tháng 8, 1988 chắc không biết và dù có biết cũng không quan tâm ông tổng thống Mỹ là ai, tên gì và thuộc đảng nào. Những ngày đầu đẫm máu chưa có sự tham gia của bà Aung San Suu Kyi khoảng mười ngàn người biểu tình bị giết. Nhưng họ không chết trong cô đơn. Họ chết vì dân tộc Miến Điện và vì tương lai của Miến Điện. Họ chết để những cành Padauk vàng, quốc hoa của Miến, mãi mãi đẹp tươi trong mỗi độ xuân về.

Những người Việt bị bắt hay bị kết án trong hai tháng cuối năm 2019 này cũng thế.

Những Phạm Chí Dũng, Phạm Văn Điệp, Nguyễn Chí Vững, Trần Thanh Giang, hai anh em ruột Huỳnh Minh Tâm và Huỳnh Thị Tố Nga, Đoàn Viết Hoan, Võ Thường Trung, Ngô Xuân Thành, Nguyễn Đình Khuê hẳn không quá quan tâm đến những gì đang xảy ra trên thế giới. Họ là người Việt Nam và lo cho thân phận Việt Nam.

Ngoài Phạm Chí Dũng, có lẽ không bao nhiêu người Việt biết nhiều về chín người còn lại.

Vì thế, nếu không tiếp tay, không yểm trợ được những người bị bắt, bị tù thì cũng không nên vô tình phụ với bộ máy tuyên truyền của đảng CS để đánh gục những người tranh đấu khi họ vừa quỵ xuống.

Một ngọn lửa, một cục than, một bó củi nhỏ đều cần thiết. Cách mạng dân chủ cho Việt Nam chỉ diễn ra ở Sài Gòn, Hà Nội, Huế của Việt Nam chứ không diễn ra ở một nơi nào khác bên ngoài Việt Nam.

Khi trả lời một câu hỏi trong buổi giới thiệu Chính Luận ở Nam California đầu năm 2015, người viết có thưa:

“Cách mạng Việt Nam chỉ xảy ra tại Việt Nam chứ không phải xảy ra tại Little Sài Gòn này. Và nếu chúng ta làm được những gì để tạo chất xúc tác cho cuộc cách mạng dân chủ xảy ra tại Sài Gòn hãy cố gắng hết sức mà làm. Còn những người đang đấu tranh chống lại đảng CS là ai, chắc chúng ta không biết. Bây giờ nếu hỏi một anh đang đấu tranh trong nước, anh ta là ai, cha mẹ anh ta là ai, lý lịch của anh ta như thế nào, cuộc đời của anh ta ra sao, và nếu chúng ta cứ ngồi đó mà hỏi thì dòng nước vẫn trôi và đảng CS sẽ tiếp tục cai trị. Cách duy nhất chúng ta có thể làm được là yểm trợ cho các phong trào có khả năng bào mòn chế độ CS, có khả năng đập đổ chế độ CS. Họ thật hay giả, lịch sử sẽ trả lời. Không ai thoát khỏi ánh sáng mặt trời. Hành trình cứu nước là một hành trình hết sức gian nan thử thách, và thử thách đầu tiên là thử thách nơi bản thân mình. Ngày nào chúng ta không tin tưởng nơi bản thân mình ngày đó khó có thể tin tưởng nơi người khác.”

Viên đạn của kẻ thù bắn ngay trước ngực không đau bằng viên đạn của đồng bào bắn từ phía sau lưng. Xin đừng bắn sau lưng.

FB Trần Trung Đạo