Mấy hôm nay, cái tên TikTok hiện lên khá nhiều trên các bản tin thời sự cũng như về kinh tế. Điều này cũng khiến nhiều người tò mò muốn biết TikTok là cái gì.

Thật tình mà nói, cái tên TikTok có vẻ xa lạ đối với nhiều người trong chúng ta, nhưng lại rất quen thuộc với đám trẻ nhỏ cỡ 13 – 14 tuổi, mà người Mỹ gọi là tuổi “Teen”, hay như nhạc sĩ Phạm Duy ca ngợi là “tuổi Thần Tiên”.

“…Tuổi thần tiên sống theo hoa học trò
Phượng về thắm tươi trên sân trường nhà
Tuổi thần tiên rướn lên theo thầy cô
Phá vỡ sương mù, theo ánh sáng xa.
Tuổi là cây bút thon thon ngọc ngà
Tuổi là sách thơm, trong như ngoài bìa
Tuổi là tay viết xanh xanh hàng chữ
Ép trong đôi tờ, cánh bướm đã khô.
..”

Tuổi Thần Tiên ngày nay không phải như những lời ca mà nhạc sĩ Phạm Duy đã viết như ở trên. Tuổi Thần Tiên thời đại ngày nay là K-Pop Đại Hàn, là “trà sữa” của Đài Loan, là cái iPhone “đời mới” nhét ở túi quần sau. Và Tuổi Thần Tiên thời đại ngày nay không thể không biết, và không xài … TikTok.

TikTok, một dạng nhu liệu được sáng chế như một ứng dụng (app) được tải theo các chiếc điện thoại thông minh (smart phone) đang được giới tuổi Teen ưa thích. Bước theo sự có mặt của FaceBook hình thành một dạng thông tin mới được xem là “mạng xã hội”, lôi kéo người dân khắp năm châu liên kết, trao đổi tin tức, quan điểm với nhau, TikTok đã ra đời tiếp theo sau góp vào “mạng xã hội” nhưng chỉ giới hạn cho các đoạn video ngắn mà thôi. TikTok do Zhang Yiming, tên tiếng Việt là Trương Nhất Minh, chủ nhân của công ty ByteDance ở Bắc Kinh sáng lập. Lần đầu tiên được giới thiệu cho dân Tàu ở Hoa Lục vào năm 2016, rồi từ đó lan ra toàn thế giới nhanh chóng vào năm 2018.

Có thể nói TikTok trở nên thông dụng trong giới tuổi Teen cũng chính nhờ một phần vào giới ca nhạc giải trí ở Đại Hàn với làn sóng nhạc K-Pop, cùng với các công ty tuyển trạch các nhân tài ở lứa Tuổi Thần Tiên ở Đại Hàn, và sự phát triển của cái điện thoại thông minh. Đối với lứa tuổi này, FaceBook chẳng là cái gì cả. Chẳng qua, đó là nơi dành cho … “mấy người già”. TikTok mới là nơi các em Tuổi Thần Tiên trổ tài múa hát, tự quay phim cho mình, để rồi đưa lên TikTok cho bạn bè khắp thế giới xem. Càng có nhiều người xem, nhiều người theo dõi, khả năng của các em được các công ty tuyển trạch để ý tới càng cao.

Tuy nhiên chuyện “đời” không đơn giản như thế. Sau những phát giác giới cầm quyền ở Bắc Kinh đã lợi dụng kỹ thuật tân tiến, lợi dụng những trao đổi sinh hoạt trên các trang “mạng xã hội” để thủ đắc các thông tin cá nhân người dùng, chính quyền Mỹ dưới thời tổng thống Trump đã bắt đầu có những hành động để ngăn chặn.

Sau Hoa Vi, thì nay đến TikTok. Vào hôm thứ Sáu tuần trước, sau tuyên bố của tổng thống Trump rằng ông có thể ban “dụ tổng thống” để “cấm cửa” TikTok ở Mỹ, cái tên TikTok lại hiện lên đầy các mặt báo. Mặc dù ByteDance luôn luôn nói rằng các thông tin cá nhân của người Mỹ xài TikTok sẽ được lưu trữ ở các trung tâm lưu trữ tài liệu ở Mỹ, giới thẩm quyền ở Mỹ vẫn không tin tưởng và lo ngại các thông tin đó trước sau gì cũng được “tuồn” về Hoa Lục. Và đối với chính phủ Mỹ hiện tại, Tàu là mối họa của quốc gia, là kẻ “thách thức” đến quyền lợi Mỹ ở khắp nơi. Các cuộc truy lùng gián điệp Tàu trên đất Mỹ diễn ra mạnh mẽ trong vòng ba năm qua nhằm chặn đứng luồn thông tin kỹ thuật, thông tin cá nhân đang bị ăn cắp một cách tinh vi, trong thời đại mà thông tin tràn ngập trên một mạng ảo, một mạng vô hình hay còn gọi là mạng internet.

Như góp phần thêm cho cái tên TikTok lan tràn trên mặt báo, qua thứ Hai đầu tuần, lại có tin Bill Gate, chủ nhân ông của công ty Microsoft, một công ty hàng đầu về nhu liệu trong ngành kỹ thuật cao, đang ngỏ ý muốn mua lại TikTok, nhằm giúp TikTok tránh khỏi việc bị chính phủ Mỹ “cấm cửa” ở Mỹ. Chuyện này đã tạo nên hai luồng ý kiến ngược nhau của kẻ binh, người chống. Kẻ binh thì cho rằng nếu TikTok do Microsoft làm chủ sẽ góp phần “phá” thế độc quyền của FaceBook trong thời đại thông tin internet. FaceBook biết đâu được sẽ thưa dần khách khi họ rủ nhau qua “chơi” bên TikTok để chứng tỏ mình còn trẻ không như lời các em tuổi “Teen” nói. Người chống thì cho rằng Microsoft lại tạo điều kiện cho gián điệp Tàu theo chân “vô hình” của TikTok để lục lạo cả cái kho lưu trữ thông tin người “chơi” TikTok. “Lợi bất cập Hại”?

Chưa biết sự tình sẽ ra sao khi ByteDance tuyên bố họ chưa có ý bán TikTok cho ai cả, và nếu có bán thì chắc chỉ bán quyền sử dụng trên đất Mỹ, Úc, Tân Tây Lan, và Gia Nã Đại. Dĩ nhiên khi Microsoft lên tiếng thì chính quyền Mỹ cũng phải lắng nghe và chuyện ra “dụ tổng thống” sẽ được dời lại 45 ngày, tức là trung tuần tháng 9 để ByteDance và Microsoft có thời gian thương thảo liệu đôi bên có đồng ý mua bán hay không.

TikTok bây giờ không chỉ là Câu Chuyện của Truyền Thông thời Internet mà còn là một trong các “trọng điểm” đối đầu khiến quan hệ ngoại giao giữa Tàu và Mỹ ngày càng xấu đi.

Quang An