(Tiếp theo kỳ trước)

Nguyễn Danh Lam

Cứ mỗi khi lái xe vô vùng nông thôn, tự nhiên mình lại lẩm nhẩm hát bài “Take me home, country roads” của cố ca nhạc- sĩ, thể loại Folk- John Denver. Tuy nhiên, mình giật mình khi nhìn thấy một tấm bảng báo có hình chiếc xe ngựa. Trong đầu bỗng sực nhớ, đây chính là logo của nhóm người nổi tiếng xa lánh xã hội hiện đại tại Mỹ. Nhóm người này di cư sang Mỹ từ Thụy Sĩ khoảng đầu thế kỷ 18, dùng ngôn ngữ Đức- Thụy Sĩ, họ chủ trương duy trì Ki tô giáo truyền thống, giảm tối đa sự ảnh hưởng của đời sống công nghệ hiện đại. Không lái xe hơi, cấm dùng máy chụp hình, hay đi máy bay… Vùng định cư mới của họ là ở tiểu bang Pennsylvania và phụ cận. Và nơi tụi mình đang chạy qua lúc ấy đã rất gần Pennsylvania. Mình vô cùng thích thú khi thấy một người đàn ông râu trắng như cước, dài đến ngực, với chiếc nón có một vòng đen đặc trưng, điều khiển một cỗ xe ngựa vừa lướt qua bên xe mình. Họ là người Amish. Lái xe xuyên bang trên đất Mỹ, có những điều lý thú như vậy. Mình cứ lần lượt bắt gặp những thứ chỉ thấy trên trang sách trước đây. (Hình kèm bài lấy từ internet vì mình không kịp chụp).

Một người Amish cưỡi xe ngựa băng qua tấm bảng vận động bầu cử ở Pennsylvania (Getty Images)

Ngược hướng bắc, qua Columbus, tụi mình đến đích của hành trình lần này là thành phố Cleveland, nằm bên bờ hồ Erie, thuộc Ngũ đại hồ, giáp biên giới Canada. Đây là một thành phố cổ của nước Mỹ, thành lập sau quốc khánh Mỹ chỉ 20 năm.
Dân từ Texas, đường sá, nhà cửa rộng rãi đã quen, lên tới khu vực này dù đã cầm lái qua nhiều thành phố lớn, mình cũng… quáng gà khi tấp xe vô căn nhà đã thuê. Vì cấu trúc nhà ở Texas và nhiều bang khác không phải vùng Đông Bắc, khu dân cư ít khi nằm ngoài mặt tiền các con phố. Cứ lái xe từ cao tốc vô đường nhánh, rồi từ đường nhánh vô đường nhỏ hơn, cuối cùng là vô khu dân cư. Vô tới khu dân cư thì hầu như chẳng còn xe nào khác ngoài xe của các nhà chung xóm. Lối vô các nhà luôn rộng rãi, chỗ để xe trước nhà cũng rất thoải mái. Còn tới Cleveland thì khác. Căn nhà tụi mình thuê nằm trên phố chính, chỉ có 2 làn xe, xuôi và ngược chiều. Mình rà xe chậm chậm để kiếm số nhà, phía sau có mấy chiếc xe khác đang nối đuôi. Đường phố khi mình tới đã vào đêm, căng mắt kiếm số nhà mà vẫn phải lái ít ra đúng tốc độ tối thiểu, lối vô nhà lại nhỏ vừa một chiếc xe. Khi thấy số nhà thì xe đã… lướt qua, không thể thắng lại, cài số de. Thế là đành… lái tiếp. Mình phải đảo 3 vòng mới tấp vô đúng driveway của căn nhà đã thuê. Bởi vậy dân Mỹ ghét ở trong nội thị, họ chọn ra ngoại ô, thoáng mát, tự do.

Và đó lại là một căn nhà cổ. Trước nhà có một cây phong lớn, vào mùa thu hẳn đẹp mê hồn. Thảm cỏ, bồn cây trước nhà có phần… nhếch nhác hơn nhiều nơi khác. Vì cũng như mấy… cụ già, ít khi muốn dòm ngó, tỉa tót lại nhan sắc mình nữa (hình kèm). Ngoài ra còn có một nguyên nhân, các thành phố ở phía bắc hầu hết thời gian trong năm từ khá lạnh đến rất lạnh, cây cỏ vừa xanh đã tàn, nên rất khó chăm sóc. Bởi vậy muốn tỉa tót cảnh quan quanh nhà cũng khó.

CÁI DUYÊN ĐỂ ĐƯỢC ĐI VÀ AI CŨNG CÓ CÁI DUYÊN CỦA RIÊNG MÌNH

Sau khi lên mấy kỳ, tiếp nối câu chuyện “giang hồ Mỹ quốc”, mình xin có một tiểu kết:

Như một cái duyên vô cùng lớn, hồi nhỏ, chính vì có chút khiếu vẽ vời, biết… phóng lớn tô màu, nên khoảng từ lớp 6 về sau, cứ đến các môn Địa Lý, hay Lịch Sử, giáo viên cần bản đồ phóng lớn là cả lớp lại giao mình. Cũng chính vì hí hoáy vẽ, nên mọi hình ảnh sông ngòi, núi non, địa hình, địa danh; hay các trận đánh, các hướng tấn công… đã ăn vô đầu từ trước, nên đến bài giảng của thầy cô mình mau thuộc hơn. Và cũng từ đó mình mê hai môn này hồi nào không hay. Không chỉ riêng lịch sử- địa lý VN mà còn lịch sử- địa lý thế giới.

Tác giả trên cầu Taylor Southgate, thành phố Cincinnati, Ohio

Từ mê mình bắt đầu “ngâm cú” thêm, vì biết mọi thứ không hề “đơn giản” như trong sách giáo khoa. Và mình bắt đầu đọc các loại sách khác. Mình nhớ, cho đến khi trong nhà có một trái địa cầu, dù phiên âm địa danh be bét, mình vẫn xoay nó cả ngày không chán, biết châu nọ châu kia, nước này nước khác…

Cái duyên đến với địa- sử, bắt đầu từ… biết vẽ ấy đã hình thành trong tâm trí mình ý muốn giang hồ, phiêu lưu. Bởi mình thấy rõ ràng, cái thế giới này không hề gói gọn trong một rẻo quê hương nhỏ bé, hơn thế nữa là một cổng làng đóng kín.

Con người sinh ra là một ân sủng lớn lao từ tạo hóa- chúng ta có quyền biết, hiểu và hưởng cái thú khám phá thế giới bao la mà lại vô cùng nhỏ bé này. Các bạn cứ lên mạng search cụm từ “xác suất để được làm người” mà coi.

Khởi đầu với tư duy ấy, mình tranh thủ mọi cách để đi. Thời những năm 80- đầu 90 của thế kỷ trước, ai rủ đi là mình đi. Có thể chỉ là… đi bộ từ huyện này sang huyện khác, đi cho đến… đứt dép. Lâu lâu có thể nhảy lên đi ké một cỗ xe bò (vụ này mình đưa vô một truyện ngắn, viết cách đây khoảng gần 20 năm). Uống nước sông, ăn trái dại… Chơi láng. Có lần mình lang thang vô rừng, ăn trái dại, bị ngộ độc, ói muốn lộn bao tử ra ngoài. Còn cảnh tát cá suối ăn cầm hơi, lội rừng cả ngày thì khỏi nói, “bạn giang hồ” với mình thuở ấy vẫn còn.

Đến thời sinh viên, nhậu cóc ổi tới 3 giờ sáng, một thằng bạn bỗng đề xuất: Ra miền Trung chơi. Móc bóp, gom chung còn vài đồng lẻ. Vậy là nửa tiếng sau, mấy thằng đã có mặt ở xa cảng Miền Đông, lắc lư về miền thùy dương.

Khi ra trường, học mỹ thuật, đồng thời cũng đã cộng tác với nhiều tờ báo. Thấy cái nghề báo nó… được đi nhiều. Vậy là bỏ bao năm trời học mỹ thuật, theo cái nghề… giang hồ hơn. Và quả vậy, công việc giúp mình đi kha khá các tỉnh thành khắp VN.

Rồi lập gia đình. Cả nhà cùng thích đi. Con cái nhỏ mấy, cũng cho lên xe, lên tàu. Lên núi, ra đảo. Nhiều chuyến đi kinh hoàng, đến độ liều mạng. Cả nhà đã đi gần hết các cực của Việt Nam theo kiểu ấy, mọi cách, mọi phương tiện…

Rồi từ Việt Nam, bắt đầu tìm mọi cách đi tiếp, ra thế giới… Dám đi, thấy nên đi, còn quan trọng hơn có thể đi. Vì cứ khao khát đi cái đã, cơ hội rồi cũng sẽ tới. Tụi mình đã “lang thang” như thế khắp Âu, Á, Mỹ…

Vì vậy mình nghĩ, cái máu phiêu lưu, khám phá, tìm hiểu… mới chính là điều quan trọng nhất. Có cái máu ấy trong huyết quản rồi thì kiểu gì cũng sẽ đi được. Một số bạn có nhắn, anh mới qua Mỹ mà đi dữ vậy? Thực sự, trên trái đất này, theo đánh giá chủ quan, Mỹ chính là nơi đáng đi, đáng tìm hiểu nhất. Vì vậy, nếu có cơ hội là mình bằng mọi giá, lên đường liền. Và trái tim của “ông già” U.50 lại đập banh như tuổi 20. Phải có chút máu liều, cứ dám chơi, rồi cũng sẽ quen, sẽ không còn sợ nữa.

Có một thời mình mê sách. Bạn bè ở đây cũng biết. Nhưng đọc hoài, một ngày thấy cần tạm khép tủ sách lại. Đi, sống, kết hợp giữa lý thuyết và thực tế. Đọc là linh hồn, đi là thể xác- hai thứ bổ trợ cho nhau.

Mình viết bài này, chẳng có ý đồ gì hơn là… kích động các bạn, nếu có thể thì nên đi. Chưa có thể cũng tìm mọi cách để có thể. Câu thành ngữ “ném nón qua rào” rất hạp cho hoàn cảnh này. Thí dụ có những chuyến đi, chỉ biết, cứ nhắm mắt đi đã, vậy mà nó lại thành chuyến đi sâu sắc, đầy kỷ niệm. Đi mà không biết về đâu ư? Còn về đâu nữa, cả thế giới là nhà mà!

Mình vô cùng nể các bạn trẻ đi được nhiều. Giờ đây, khi đã có Facebook, Instagram, Youtube… vừa “kích động”, vừa bổ trợ, vừa đồng hành, thậm chí còn là nguồn cung cấp kinh phí… Vậy tại sao lại không nghĩ tới chuyện đi. Càng đi, quê hương càng rộng lớn. Và những kiến thức thu lượm được, ngày quay về, cũng sẽ giúp quê hương rộng lớn hơn. Nào, lên đường thôi các bạn!

Đêm ấy, ngủ trong căn nhà cổ, sau 2 ngày lái xe liên tiếp. Nửa đêm mình thấy có một thằng bé da trắng, khoảng 4- 5 tuổi, cứ thế đứng trên bụng mình nhún. Mình mở mắt ra, rõ ràng là đã mở mắt ra, thấy cả căn nhà lắc lư. Cái khung hình phía lò sưởi nhún nhảy, nhấp nhô. Nếu là một cô gái nhún nhảy, thì mình chẳng dại gì mở mắt ra, cứ giả bộ ngủ tiếp, để cô ta làm gì thì làm, đằng này lại là một thằng nhóc, đứng bằng hai chân trên bụng. Mình gạt tay một phát, thằng nhóc biến mất. Tĩnh trí lại, mình nhớ ra, cái cảm giác nhún nhún bồng bềnh này chính là cảm giác lái xe suốt 2 ngày. Và mình ngủ tiếp ngon lành. Cảm ơn giấc mơ, đã thay cô gái bằng thằng bé, để mình… đỡ mệt hơn!

Sau 2 ngày làm việc, tụi mình rời Cleveland, trước đó phải lái xe một vòng ngắm hồ Erie. Như mình kể ở trên, cái hồ rộng như biển vậy. Những căn biệt thự xoay ra hồ, đẹp mê hồn, mỗi căn một kiểu kiến trúc khác nhau. Nhưng xen kẽ giữa chúng vẫn là những khu công viên công cộng, với bãi đậu xe, để mọi người dân đều có thể vô ngắm hồ. Một cảm giác bình an khôn tả, khi lái xe theo con đường số 6 tiểu bang chạy ven hồ. Thực tình là mình ghiền ôm vô lăng, nên lúc ấy và suốt hành trình rất ít khi kịp đưa máy chụp hình. Thậm chí cầm máy lên khi đang lái xe mà gặp cảnh sát là rất… phiền, nên các bạn tạm thông cảm với số hình ít ỏi post theo đây. (Tuy nhiên, còn nhiều nguồn dữ liệu khác, tụi mình có thể trích xuất sau).

Hành trình kỳ này mình xin tạm dừng ở đây. Và nó sẽ chỉ là một phần, như những chuyến đi trước đó. Với công việc, mình sẽ còn tiếp tục cùng “chiến hữu” dọc ngang, vòng quanh nước Mỹ. Và mình sẽ còn viết, kể tiếp, cũng như ghi lại bằng những thước phim, nhiều cảnh sắc, lịch sử, văn hóa, của các miền khác trên đất nước bao la, đa dạng này. Tuy nhiên, trên hết vẫn phải là cảm hứng tự do, vì vậy mình chưa nghĩ tới việc kết nối những bài viết này thành sách hay làm youtuber. Tự do cái đã. Mọi thứ sẽ đến sau khi có tự do.

Nguyễn Danh Lam