Một vụ rò rỉ lớn liên quan đến các tài liệu mật của chính phủ Cyprus, do Đơn vị Điều tra của Al Jazeera có tên ‘Hồ sơ đảo Cyprus’, tiết lộ rằng hàng chục quan chức cấp cao và gia đình họ đã mua cái gọi là “hộ chiếu vàng” ở đảo Cyprus từ cuối năm 2017 đến cuối năm 2019.

Hộ chiếu Cyprus là vật sở hữu thèm muốn ở nhiều quốc gia vì nó cho phép đi lại tự do, làm việc và gửi tiền trong ngân hàng khắp Liên minh châu Âu, vốn đã chỉ trích chương trình này nhiều lần về rủi ro an ninh, kể từ khi chương trình ra đời vào năm 2013.

Trong số những người mua hộ chiếu, trị giá đầu tư tối thiểu 2,5 triệu đô la mỗi hộ chiếu, là các chính trị gia được bầu chọn của một số nước, là thành viên hội đồng quản trị của các doanh nghiệp nhà nước và anh trai của một cựu Thủ tướng Lebanon. Những quan chức này, được biết là những nhân vật chính trị (PEP), được quốc tế công nhận, xếp loại cá nhân có nguy cơ tham nhũng cao hơn vì họ hoặc các thành viên trong gia đình họ nắm giữ một số vị trí trong các cơ quan chính phủ.

Hộ chiếu Cyprus

Tiết lộ này được đưa ra một ngày sau khi Đơn vị Điều tra của Al Jazeera tiết lộ rằng, đảo Cyprus đã bán hộ chiếu cho những tên tội phạm bị kết án và những kẻ đào tẩu thoát khỏi lưới pháp luật.

Theo sau tin tức đó hôm Chủ nhật, Bộ Nội vụ Cyprus đưa ra một tuyên bố, cho biết họ đang xem xét thông tin được công bố, đồng thời nói thêm rằng, họ đã thực hiện những thay đổi đáng kể đối với chương trình đầu tư trong những năm gần đây.

Một trong những người mua hộ chiếu là Mir Rahman Rahmani, Chủ tịch Hạ viện Afghanistan, là người không chỉ mua quốc tịch Cyprus cho bản thân ông ta, vợ và ba con gái, mà còn cung cấp các hộ chiếu gia đình cho St. Kitts và Nevis, một trong nhiều nước vùng Caribe bán quyền công dân.

Rahmani là một cựu tướng lĩnh và là người đã trở thành một doanh nhân rất thành công trong việc xử lý các hợp đồng vận tải và nhiên liệu giữa chính phủ Afghanistan và quân đội Mỹ. Việc ông ta được bầu làm Chủ tịch Hạ viện đã kích động cuộc chiến ở Hạ viện nước này, khi các đối thủ tuyên bố rằng ông ta gian lận phiếu bầu.

Hai quan chức khác đã mua các hộ chiếu vàng là Phạm Phú Quốc, một đại biểu Quốc hội của Việt Nam, và Igor Reva, quốc tịch Nga, từng là thứ trưởng cơ quan phát triển kinh tế.

Các nhân vật chính trị như Rahmani, Quok và Reva thường nắm giữ chìa khóa những khoản tiền khổng lồ của những người đóng thuế, Laure Brillaud, quan chức chính sách cao cấp, thuộc Tổ chức Minh bạch Quốc tế, một tổ chức NGO chống tham nhũng, nói với Al Jazeera.

Brillaud nói với Al Jazeera: “Họ có quyền truy cập vào các nguồn lực công, họ có thể nắm hợp đồng của chính phủ và ở vị trí đưa ra quyết định, vì vậy nó có rủi ro cao về tài chính mà họ đang tham nhũng hoặc làm cho người khác suy thoái”.

“Họ có quyền tiếp cận ngân sách chính quyền, họ có thể ngồi trên các hợp đồng mua sắm của chính phủ và lại ở vị trí quyết định, cho nên có nhiều nguy cơ tài chính công bị thất thoát khi họ ăn hối lộ và hối lộ kẻ khác.” Laure Brillaud, thành viên của tổ chức Minh Bạch Quốc Tế (TI) nhận định với báo Al Jazeera.

Chỉ nói riêng trường hợp ông đại biểu Quốc Hội kiêm tổng giám đốc công ty quốc doanh Tân Thuận, lương bổng theo chức vụ ông được bao nhiêu để bỏ ra số tiền 2,5 triệu USD mua “hộ chiếu vàng” của Cyprus. Không thấy nguồn tin cho biết ngoài ông Quốc, vợ con, gia đình ông có “hộ chiếu vàng” không. Hoặc còn quan chức nào khác mua không?

Các tài liệu không chứng minh được hành vi sai trái của bất kỳ cá nhân chính trị nào và nó không lần theo việc nhận diện rủi ro mà các nhân vật chính trị có liên quan đến tham nhũng. Tuy nhiên, họ đặt ra những câu hỏi nghiêm túc về việc, tại sao một người đã được giao phó chức vụ công ở nước họ, lại muốn mua quốc tịch thứ hai cho bản thân hoặc gia đình họ?

Ngoài ra, trong một số trường hợp, người ta đặt câu hỏi, làm thế nào mà các quan chức này có được số tiền để đầu tư ít nhất 2,5 triệu đô la vào nền kinh tế của Cyprus, một trong những yêu cầu để có được hộ chiếu vàng.

Nigel Gould-Davies, thành viên cấp cao tại Viện Chiến lược Quốc tế của Vương quốc Anh, cho biết: “Ở nhiều nước, người ta chỉ có thể có được khối tài sản lớn thông qua sự quen biết và các mối quan hệ làm ăn bất chính”.

Theo ông Gould-Davies, lý do các quan chức này sau đó chọn lấy quốc tịch thứ hai hoặc thậm chí thứ ba để bảo vệ tài sản có được trong nhiều năm.

“Một khi họ đã có được những khoản tiền lớn đó, thông qua những mối quan hệ mà chúng tôi coi là có vấn đề, họ muốn bảo vệ những tài sản đó an toàn, bằng cách chuyển chúng vào các nước mà họ hưởng nhà nước pháp quyền“, ông nói thêm, đề cập đến đảo Cyprus.

Tổng hợp